Ooit in een vorig leven vertaalde ik menukaarten voor restaurants. Was best leuk werk, al waren het geen literaire hoogstandjes en werd het na een kaart of zestien wat repetitief. Daarom ben ik niet rouwig dat het inmiddels niet meer hoeft. Want met je smartphone kun je real time elke menukaart vertalen. En ook nog eens in elke taal (leve de inclusiviteit!). Dit soort vertaaltools vind je inmiddels overal. Of eigenlijk vind je ze vaak helemaal niet meer. We zijn op weg naar een vertaalde wereld.

Heb je al eens gemerkt dat een app bij jou in het Nederlands staat en bij iemand anders in het Engels? Dat komt omdat de app zich aanpast aan jouw taalinstelling. Gebeurt allemaal automatisch. Zo ook als je in Google zoekt. De website weet dat jij in Nederland zit, dus wordt automatisch de Nederlandse versie weergegeven (tenzij je dat anders instelt). In browsers zitten ook ingebouwde vertaaltools waarmee je met één klik op de knop een website in je eigen taal kunt lezen.

Schrijven kan iedereen tegenwoordig trouwens ook in elke taal. Sinds de komst van vertaaltools als DeepL is het vertalen van teksten kinderspel. Je gaat naar de site, schrijft je tekst en voilà: de vertaling rolt er uit. Vaak zitten deze tools trouwens ook als handige knop in je tekstverwerker, mailprogramma of chatomgeving. Jouw chattekst vertaal je zo met één klik naar tientallen talen. Maar wist je dat je het vertalen ook helemaal kunt overslaan? Generatieve AI zoals ChatGPT kun je de opdracht geven om een tekst in elke willekeurige taal te genereren. Hoef je hem niet eens zelf te schrijven.

Hoe zit het eigenlijk met gesproken communicatie? In de science fiction radioserie uit 1978 The Hitchhiker’s Guide to the Galaxy kwam een kleine gele vis voor. Deze Babel fish kon je in je oor stoppen waarna elke willekeurige taal naar jouw moedertaal werd vertaald. Wat een futuristisch idee! Nou ja, toen de serie uitkwam dan. Want inmiddels bestaat dit echt in de vorm van oordopjes die simultaan gesprekken vertalen. Of wat dacht je van een app waarmee je live (vertaalde) ondertiteling op je telefoon krijgt tijdens een presentatie of gesprek?

Hoe kan de toekomst er uit gaan zien als we van het verandersignaal van de vertaalde wereld uitgaan? In die toekomst zul je overal in je eigen taal benaderd worden. Elke digitale interactie zal automatisch vertaald zijn. Die vertalingen zijn dusdanig goed, dat je niet eens meer zult merken dat het een vertaling is. Alle teksten in je omgeving kun je live laten vertalen via een slimme bril (kijk vooral eens naar de filmpjes op deze website hoe dat er uit gaat zien). Jouw AI-assistent praat via die bril ook in je moedertaal met je. En gesprekken met mensen uit andere landen worden door diezelfde AI-assistent live vertaald. Nu al zie je dat bij het leren van een vreemde taal de nadruk verschuift naar gesproken communicatie, omdat schrijven niet meer nodig is (want er zijn goede vertaaltools en ChatGPT). Als ook gesprekken met live vertalingen vlekkeloos verlopen, hoef je dan nog wel een vreemde taal te leren? Voor de communicatie niet meer. Een vreemde taal leren zal in de toekomst misschien net zoiets worden als schaken, piano spelen of voetballen: een hobby. Maar dan wel een waar je gezonder oud mee kunt worden!

(De afbeelding bij deze blogpost is gegenereerd met DALL-E.)