Op 29 oktober mag je weer een kruisje zetten bij de partij die jouw gewenste toekomst in vervulling wil brengen. Zit er eigenlijk een beetje toekomst in de programma’s van politieke partijen? Om die vraag te kunnen beantwoorden, heb ik in de verkiezingsprogramma’s van 15 politieke partijen geturfd hoe vaak het woord ’toekomst’ er in voorkomt (inclusief in samenstellingen zoals ’toekomstperspectief’ en afleidingen zoals ’toekomstig’). Wat blijkt? De verschillen tussen de programma’s zijn opvallend groot. Zo steekt Volt met kop en schouders boven de rest uit en gebruikt ’toekomst’ maar liefst 139 keer. En in het verkiezingsprogramma van de PVV komt de toekomst er met slechts 2 keer wel heel bekaaid vanaf.

Is dat toeval of is er een logische verklaring voor? Je zou zeggen dat hoe vaker een partij het woord ’toekomst’ gebruikt, hoe toekomstgerichter die partij is. De toekomst was dan in ieder geval on top of mind bij het schrijven van het programma. Daarentegen zou je minder toekomst verwachten bij partijen die behoudender zijn en meer gericht op de status quo. Daarom heb ik ook gekeken naar de plek van de partijen in het politieke spectrum, vanuit de gedachte dat progressieve(re) partijen toekomstgerichter zijn dan conservatieve(re) partijen. En zoals je in de grafiek kunt zien, staan bovenaan de lijst inderdaad vooral progressieve partijen (blauw). Conservatieve partijen (rood) gebruiken het woord ’toekomst’ over het algemeen een stuk minder.

Hoe zit het met de uitzonderingen VVD, CDA en BBB?

De harde tweedeling in progressief en conservatief is natuurlijk erg zwart-wit (of in dit geval blauw-rood). In werkelijkheid ligt het allemaal wat genuanceerder. Zo zijn CDA (50 keer) en BBB (48 keer) eigenlijk meer middenpartijen, wat misschien verklaart dat het verschil in ’toekomst’ met sommige progressieve partijen klein is. Voor het CDA kan bovendien een verklaring liggen in het christelijke idee van rentmeesterschap: de zorg voor toekomstige generaties. En bij de BBB (48) staat expliciet in de kernwaarden op de website vermeld: “Kijk vooruit, naar de lange(re) termijn.” (Vanwaar eigenlijk die haakjes? Is de lange termijn niet lang genoeg? Willen sommige BBBers verder vooruitkijken dan andere?)

Opvallend is eigenlijk vooral de VVD die als conservatief-liberale partij toch met 65 keer op een gedeelde tweede plaats in de toekomst-ranglijst staat. Op haar website benadrukt de partij bij ‘onze liberale waarden’: “Daarnaast moeten we rekening houden met toekomstige generaties.” De conservatieve VVD presenteert zich hier in ieder geval als toekomstgerichte partij. (Of misschien gaat ze wel gewoon mee in de ‘langetermijnisme‘-trend die rekening houden met toekomstige generaties als een belangrijk moreel doel ziet.)

Zit er toekomst in de verkiezingsprogramma’s van de politieke partijen? Absoluut, maar de verschillen zijn wel opvallend groot. Zo bezien valt er op 29 oktober als het om ’toekomst’ gaat zeker wat te kiezen. Blijft voor mij alleen nog de vraag: moet ik nou als futures thinker ook op Volt stemmen?