Ga jij wel eens het bos in? En ben je dan bang om een wolf tegen te komen? Misschien is het bos zelf wel veel gevaarlijker. Want door het warmere en drogere klimaat zijn steeds meer bomen ziek en sterven ze af, met als gevolg vallende takken (en zelfs bomen). Betreden van het bos is soms al op eigen risico. Hoe kan een toekomstige boswandeling er uit gaan zien? Over het verandersignaal van de klimaatzieke bomen.

Laatst was ik weer eens in het (Duitse) bos. Bij de ingang hingen twee borden (zie foto). Het ene waarschuwde voor bosbranden, iets wat we al sinds jaar en dag weten. Maar daaronder hing een gloednieuw waarschuwingsbord met de tekst: ‘Gevaren door klimaatzieke bomen’. Blijkbaar zijn bomen er door het warmere en drogere klimaat slecht aan toe. Als recreant moet je dus oppassen voor vallende takken of omvallende bomen. Onder die uitleg volgt dan de typisch Duitse toevoeging: ‘Betreden van het bos is op eigen risico’. (Wir haften nicht: wij zijn niet aansprakelijk als er iets gebeurt.) Op het bord stonden verder ook nog wat handige (?) tips voor de argeloze wandelaar:

• Let goed op en kijk omhoog naar de boomkronen. (Hoe doe je dat zonder te struikelen?)
• Let vooral op dode takken (hoe kun je dat van een afstand zien?) en blijf uit de buurt (hoe doe je dat op een wandelpad in een dichtbegroeid bos?).
• Vooral bij wind kan het echt gevaarlijk worden. (Is dat al bij een briesje of alleen als het stormt? En wat doe je als je dan midden in het bos staat?)

Het is duidelijk dat bossen het moeilijk hebben in een veranderend klimaat. Inmiddels gaat het zo snel, dat bosbouwers niet goed meer weten welke bomen ze nog kunnen planten. Want welke soorten bomen zijn over 50 of 100 jaar nog voldoende klimaatresistent (het zijn er in ieder geval een stuk minder dan nu) en waar kun je welke bomen nog planten? Dus wordt er op dit moment volop getest met verschillende soorten bomen en nieuwe manieren van aanplanten (eerder schreef ik al dit artikel over de ‘kluitjes-methode’).

Hoe kan een boswandeling er in de toekomst uit gaan zien? Met alle snelle veranderingen is het moeilijk om je daar een voorstelling van te maken. Vast staat in ieder geval dat het bos van de toekomst gevarieerd is en waarschijnlijk voor een groot deel uit loofbomen zal bestaan (want monoculturen, met name van naaldbomen, hebben te veel last van droogte en ziektes). Ook zal dat bos veel natuurlijker zijn: hier en daar worden nog bomen aangeplant, maar verder groeit er wat er groeit. Naast bestaande boomsoorten die klimaatresistent zijn, zullen er ook nieuwe soorten uit drogere gebieden bij komen. Het goede nieuws is dus dat bossen uiteindelijk mooier (want minder eentonig) en natuurlijker worden (minder ‘houtplantages’). Het slechte nieuws is dat het helaas heel lang duurt voordat het zover is. Voorlopig zijn we dus nog niet af van de vallende takken en zullen we mogelijk met een helm op het bos in moeten. ‘Helmplicht bij bosbezoek!’ Het klinkt nu misschien overdreven, maar gelet op de signalen zit het er aan te komen.