“De kassa is veel meer dan de plek waar klanten afrekenen. Juist het persoonlijke contact bepaalt met welk gevoel ze de winkel uitgaan. Daarin speel jij een hoofdrol. Jouw enthousiasme geeft klanten een glimlach op hun gezicht. Je bent het visitekaartje van de winkel!” Zo. Wie wil er met zo’n vacaturetekst nou geen kassamedewerker worden? Toch zou ik persoonlijk niet voor een carrière als caissière gaan. Grote kans dat je over niet al te lange tijd de liftgirl achterna gaat. De wat? Precies.

Honderd jaar geleden hadden liften nog een liftgirl of –boy die de lift voor je bediende (zie deze eerdere blogpost). De komst van het bedieningspaneel maakte dat werk overbodig, want het ging automatisch en veel sneller. Mensen haten nu eenmaal wachten. Dat is een drijvende kracht achter veel technologische vernieuwingen. Zo ook bij de zelfscankassa. Het lijkt op het eerste gezicht alsof dat puur om geld en personeelstekorten draait. Zo’n kassa is immers goedkoper dan een medewerker en daar zijn er bovendien steeds minder van. Maar ook bij doe-het-zelf kassa’s moet nog steeds personeel staan. Ook nemen de kassa’s best veel ruimte in beslag en er wordt veel gesto… eh… ik bedoel natuurlijk vergeten te scannen. Een belangrijkere reden voor het zelf scannen is dan ook gemak. Klanten hebben zo’n bloedhekel aan in de rij staan, dat ze naar de concurrent gaan als een winkel geen zelfscankassa’s heeft.

Je ziet het verandersignaal van de zelfscankassa (of de zelfkassa voor bestellingen) inmiddels overal: in tankstations, kledingwinkels, hamburgerketens, warenhuizen, ijssalons en zelfs in kerken (want wie heeft er nog contant geld voor dat kaarsje?). Overal zie je schermen waar je producten kunt invoeren (met of zonder scanner) en betalen. Dat laatste is wel nog een dilemma voor de zelfbedieningswinkels. Er wordt veel ‘vergeten’ en dat kost miljoenen per jaar. Maar geen zelfscankassa is ook geen optie meer. Klanten willen het nu eenmaal graag zelf doen, want dat gaat sneller (althans dat denken ze).

Hoe kan de toekomst van de zelfscankassa er uit gaan zien? In eerste instantie zullen er steeds meer van die kassa’s komen. We wennen snel aan het gemak van niet meer in de rij hoeven staan. Maar eigenlijk is zo’n zelfscankassa een tussenstation. Iedereen heeft namelijk al een kassa op zak. De winkel van de toekomst is dan ook waarschijnlijk kassaloos. Tijdens het winkelen word je gevolgd door camera’s en sensoren in schappen. Die houden bij wat jij koopt. Met je boodschappen, lippenstift of nieuwe jeans loop je de winkel uit en op je mobiel wordt automatisch het bedrag afgeschreven. Wordt winkelen dan niet wat onpersoonlijk? Sommige mensen vinden het jammer dat de kassamedewerker verdwijnt. Niemand meer die je groet als je de winkel verlaat. Aan de andere kant: dat vonden mensen vast ook toen de liftgirl ooit het veld ruimde. En daar hoor je gek genoeg niemand meer over.