Verbrande papyrusrollen ontcijferen? Dat was tien jaar geleden nog ondenkbaar! Maar inmiddels kan het met nieuwe scanmethoden en slimme AI. Stel je voor dat ze die rollen ooit hadden weggegooid. ‘Wat moeten we met die troep!’ Dan was al die kennis verloren gegaan. Of neem DNA-opsporing bij delicten. Kon vroeger ook niet en dus gingen daders soms vrijuit. Had je kleding of moordwapen bewaard, dan kon je ze jaren later alsnog achter de tralies krijgen. Misschien moeten we voor de zekerheid alles altijd maar bewaren? Want stel dat het ondenkbare ooit werkelijkheid wordt…

Laatst merkte een deelnemer aan mijn webinar futuring voor vertalers op: ‘Dat scenario is helemaal niet realistisch!’ Ze doelde op een door haar gemaakt toekomstscenario in de oefening turn your world upside down van Jane McGonigal. Daarbij maak je eerst een lijst van dingen die nu waar zijn. (‘Vertalers gebruiken woordenboeken.’) Daar zet je vervolgens het volstrekt tegenovergestelde achter. (‘Vertalers gebruiken geen woordenboeken.’) Dat tegenovergestelde is daarna het uitgangspunt voor een toekomstscenario. Daarbij stel je je voor dat dit tegenovergestelde over tien jaar werkelijkheid is. Wat heeft het voor nut om zo’n onrealistisch scenario te maken?

Bij futuring helpt het om uit te gaan van het ondenkbare. Think the unthinkable noemt Jane McGonigal dat. Waarom? Door het ondenkbare te denken, kun je je voorstellen dat de toekomst er mogelijk heel anders uit gaat zien dan je zou verwachten (zie ook mijn eerdere blogpost verwacht het onverwachte). Als die onverwachte toekomst toch werkelijkheid wordt, heb jij er al over nagedacht en ben je er op voorbereid. En mocht het anders lopen, dan word je daar minder door verrast. Want jij hebt je al een alternatieve toekomst voorgesteld die heel anders is. Je zou futuring dus kunnen zien als een voorbereiding op een inherent onzekere toekomst die je horizon verbreedt en je minder bevreesd maakt voor wat kan komen.

Het ondenkbare denken helpt ook om je creativiteit te vergroten bij het bedenken van hoe mogelijke toekomsten er uit zouden kunnen gaan zien. De meeste mensen kijken naar de toekomst als door een verrekijker. Ze hebben weliswaar zicht op de verte, maar wel beperkt tot het blikveld van twee cirkels. Wat daarbuiten gebeurt, kan ze daardoor helemaal ontgaan. Zo is het ook met toekomstdenken: wie alleen het heden doortrekt naar de toekomst (dat heet ook wel de official future), zal onherroepelijk scenario’s missen. Want de toekomst is inherent onkenbaar en wordt altijd anders dan jij nu aanneemt. De Duitse schrijver Kurt Tucholsky formuleerde ooit als basisregel: Das Leben ist gar nicht so, es ist ganz anders. (Het leven is helemaal niet zo, het is heel anders.) Die regel geldt zeker ook voor de toekomst. Bereid je er dus vooral op voor dat het allemaal heel anders wordt. En durf het ondenkbare te denken. Dan wordt jouw toekomstverrekijker vanzelf een 360 graden camera.

(De afbeelding bij deze blogpost is gemaakt met DALL-E.)