Doemdenken over de toekomst. We doen het allemaal en het is net zo verslavend als negatief nieuws (daarom blijf je ook scrollen). Angst is nu eenmaal een diepe emotie. Zo ook bij het lerarentekort. Dat gaat helemaal mis! Negatief denken over de toekomst helpt helaas niet. In tegendeel zelfs: het beperkt je handelingsperspectief en vertroebelt het zicht op mogelijke oplossingen. En daar krijg je zeker geen extra docenten mee voor de klas.

Er is dus een tekort aan leraren. Is dat nieuw? Helemaal niet. Het is er al jaren en het zat er ook al tientallen jaren aan te komen. Er is namelijk weinig voorspelbaarder dan een babyboomgeneratie die met pensioen gaat. Toegegeven, dat is zeker niet de enige oorzaak, maar wel een belangrijke. Het lukt maar niet om een oplossing te vinden. En doemdenken helpt daar al helemaal niet bij. Waarom? Omdat “a negative attitude towards the future can limit one’s capacity to change the course of events” (Hines, Bishop, 2015). Oftewel: een negatieve houding beperkt je in je mogelijkheden om invloed te hebben op hoe dingen gaan lopen.

Wat kan helpen om een negatieve insteek bij toekomstdenken te voorkomen? Nou, je kunt bijvoorbeeld eens uitzoomen en vanuit een breder perspectief kijken. Dat relativeert vaak direct al. Zo ook bij het lerarentekort. Dat blijkt namelijk een internationaal probleem met een waaier aan oorzaken die in veel landen spelen. Dan zie je dat naast vergrijzing ook een hoge werkdruk, een lagere status van het beroep en een veranderde arbeidsmarkt oorzaken zijn. Er is tegenwoordig gewoon meer keuze en er zijn betere opties dan docent worden (al is dat een prachtig beroep). Zo’n breder perspectief kan ruimte maken in je hoofd voor heel andere toekomstscenario’s.

Laten we eens een positief toekomstscenario maken startend vanuit het verandersignaal van het lerarentekort. Ken jij Teacher for a day? In 2030 weet iedereen wat het is. Een schoolweek bestaat dan uit vier dagen. De vijfde dag mogen leerlingen zelf lesgeven. Dat doen ze aan een gemengde klas van een aantal (groot)ouders en de andere kinderen. Tijdens de week worden ze door hun lerares of leraar voorbereid. Samen met hun klasgenoten maken ze spannende lessen over onderwerpen die ze interessant vinden. Doordat leerlingen al op jonge leeftijd ervaren hoe het is om voor de klas te staan, kiezen ze vaker voor het beroep van docent. Bovendien zien ook de (groot)ouders hoe leuk het is en verandert ook hun perspectief op het beroep. Gecombineerd met een lagere werkdruk voor de docent levert dit een enorme toename van het aantal docenten op. Weg lerarentekort.

Vind je dit een absurd en onrealistisch scenario? Mooi! Dat is namelijk ook precies de bedoeling. Denk het ondenkbare. Stap bij het toekomstdenken gerust eens uit je normale denkpatroon en verbreed je perspectief. Dan ga je vanzelf meer mogelijkheden zien. En misschien ontdek je wel een toekomstige leraar in jezelf.