Hoe ruikt verandering? Misschien wel naar 100% natuurlijke, plasticvrije en vegan deodorant. Waar dit soort producten ooit alleen in obscure hoekjes van biologische winkels lagen, heeft inmiddels bijna elke productsoort wel een gezonder en duurzamer alternatief. ‘Dat is gewoon omdat er meer vraag naar is’, kun je wat droogjes concluderen. Zeker, maar dat is niet het hele verhaal. Want in een complex systeem hangt alles met elkaar samen en kunnen kleine keuzes grote gevolgen hebben.

‘Wat kan ik daar nou aan doen?’ Je hoort dat vaak als het gaat over de grote uitdagingen van deze tijd. Want wat maakt het nu voor het klimaat uit als ik biologisch brood eet, in een elektrische auto rijd of plasticvrije deodorant gebruik? Dat is toch een druppel op een gloeiende plaat? En inderdaad lijkt het alsof je als individu weinig invloed hebt. Sommige mensen geven het dan ook maar helemaal op, want ‘het heeft toch allemaal geen zin’. Maar daarmee doen ze zichzelf tekort en zien ze niet dat ze onderdeel zijn van een groter geheel. En dat ze daar veel meer invloed op kunnen hebben dan ze zelf denken.

Het grotere geheel waar je als mens onderdeel van uitmaakt, de samenleving, is een voorbeeld van een zogenaamd complex systeem. Complexe systemen bestaan uit componenten (in dit geval mensen) met een onderlinge wisselwerking. Ze zijn open en kunnen zichzelf organiseren. Ook zijn complexe systemen emergent (er kan zomaar ineens iets uit ontstaan) en niet-lineair (een kleine afwijking kan tot een heel ander resultaat leiden – het bekende vlindereffect). En juist die laatste twee eigenschappen zijn belangrijk als het gaat om verandering en de vraag: ‘wat kan ik daar nou aan doen?’ Het feit dat onze samenleving een complex systeem is, maakt dat ik als individu wel degelijk voor grote veranderingen kan zorgen. Sahar Heydari Fard, universitair docent sociale en politieke filosofie aan de Ohio State University, legt in deze podcast uit dat jouw invloed op veranderingen veel groter is dan je denkt. Want je bent niet alleen jezelf, maar ook een “extended network of people”, een uitgebreid netwerk van mensen die je kennen en vertrouwen hebben in wat jij zegt (en doet). Ze nemen daardoor eerder dingen aan van jou dan van anderen. De impact die je daardoor kunt hebben op het complexe systeem om je heen is niet te onderschatten.

En zo kun je dus ook invloed hebben op de toekomst. Op welk brood we dan eten, in welke auto’s we rijden en welke deodorant we gebruiken. Want als jij het goede voorbeeld geeft, gaan anderen die vertrouwen hebben in jou je nadoen. Zij hebben op hun beurt invloed op mensen om hen heen, die weer invloed hebben op… En voor je het weet, heb je een verandering in gang gezet met onverwacht grote gevolgen. Dat is misschien wel de diepere betekenis achter de woorden ‘als je de wereld wilt veranderen, begin dan bij jezelf’.