Het landijs op Groenland smelt weg! Bosbranden in Canada lopen uit de hand! Het Great Barrier Reef in Australië verbleekt! Soms lijkt het alsof klimaatverandering zich altijd ergens ver weg afspeelt. (Of is het misschien een gevalletje wensdenken?) Toch hoef je maar een kleine 500 kilometer naar het oosten te rijden om een minstens zo indrukwekkend (of afschrikwekkend?) gevolg van de aardopwarming te zien. In het Duitse Nationaal Park Harz zie je letterlijk door de (dode) bomen het bos niet meer. Hier is namelijk in de afgelopen jaren tweederde van de bomen afgestorven. Wat overblijft is een apocalyptisch landschap van kale stammen die in razend tempo gerooid worden.

‘Wald im Wandel‘ – vrij vertaald ‘bos in beweging’ – noemen ze dat in Duitsland. Klinkt wat eufemistisch op een plek waar bijna geen gezonde boom meer overeind staat. Dat heeft meerdere oorzaken. Het bos in de Harz is een monocultuur: Er staan bijna alleen maar naaldbomen (sparren). En laat de ‘letterzetter’ – een piepklein kevertje – daar nou toevallig verzot op zijn. Gezonde bomen kunnen zich prima tegen het insect verweren, maar door de extreem warme en droge zomers van de afgelopen jaren zijn veel bomen verwakt. Het gevolg: De kever heeft een feestmaal en wat overblijft, zijn kale bomen.

Het massale afsterven van bomen is een duidelijk (klimaat)verandersignaal. Het is overal zichtbaar, ook in Nederland. De temperatuur op aarde neemt toe met warme, droge zomers als gevolg. Bomen verzwakken hierdoor en vallen ten prooi aan insectenvraat en ziektes. Maar is het allemaal kommer en kwel? De kaalslag in bossen biedt ook nieuwe mogelijkheden. Er wordt nu al gewerkt aan het bos van de toekomst. Hoe kan die toekomst er uit gaan zien? Laten we eens kijken naar een mogelijk scenario.

In de toekomst zijn bossen veel groter. Door minder (intensieve) veeteelt komt er namelijk veel grasland beschikbaar voor bomen. De vraag naar hout als duurzaam (bouw)materiaal maakt bossen heel waardevol. Voor de houtproductie is een monocultuur te kwetsbaar en daarom wordt er vol ingezet op de aanplant van een bonte verzameling van klimaatbestendige boomsoorten. Inheemse bomen, maar ook nieuwe soorten die beter tegen warmte en droogte bestand zijn. Omdat bossen tegen die tijd veel groter zijn, is er meer dan genoeg ruimte voor (deels) toegankelijke natuur en ook voor recreatie.

In de Harz zijn ze maar alvast begonnen. Het recept is hier net als aan de roulettetafel: kansen spreiden en niet alles op één boom zetten. Daar krijg je in ieder geval een afwisselend bos voor terug. Duurt helaas wel nog even, maar ik kan niet wachten om er in de toekomst weer eens te gaan kijken. Benieuwd welke kant het bos op ‘wandelt‘.