Heb jij al een Signal-account? Nee? Dan ben je binnenkort misschien wel in de minderheid. De veranderSignalen vliegen je namelijk om de oren. De Grote Overstap is in volle gang. Hele vriendengroepen, teams van collega’s en families migreren van groen naar blauw. Whatsapp is passé, Signal is de toekomst. De drijvende kracht achter dit verandersignaal: snel afbrokkelend vertrouwen in big tech.

“Verandering komt wanneer de mensen het willen, eerder niet.” Dit citaat van wethouder Floor Wibaut is te lezen op een muur in het Wibauthuis in Amsterdam. Bij Signal weten ze er alles van. Al sinds jaar en dag proberen ze daar mensen te overtuigen van de voordelen van een privacyvriendelijk app-alternatief. Signal is een stichting en geen techbedrijf dat geld moet verdienen – want aandeelhouders – met jouw data. Met versleutelde diensten die inmiddels ook door hun big-tech-concurrenten worden gebruikt, schermen ze gegevens van hun gebruikers af tegen ongewenste meelezers.

Goed initiatief, helder verhaal, logisch om te gaan gebruiken, zou je denken. Maar waarom bleef Signal dan tot voor kort toch vooral een app voor een kleine groep privacy-neuroten en tech-gekkies? Het antwoord is simpel: path dependency, sociale druk en ja, ook gewoon luiheid. Als je eenmaal gewend bent aan een gebaand pad, sla dan maar eens een onbekende zijweg in. Heel eng! Je weet wat je hebt, maar niet wat je gaat krijgen. Alles is ingericht op die ene app, je berichten, foto’s, video’s staan er en al je contacten zitten er op. Als je overstapt en de app verlaat, ben je ook je vrienden/familie/collega’s kwijt en daarmee je (online) sociale netwerk. Overstappen kost moeite en dus blijven we liever bij het oude bekende hangen (dat weten banken, zorgverzekeraars en energieleveranciers maar al te goed).

Maar sinds begin dit jaar is alles anders.  Ineens lijkt het vertrouwen in de big tech achter online diensten verdwenen en is Whatsapp het nieuwe X. En alhoewel er eerder ook wel eens privacy-twijfel was en kortstondige aandacht voor Signal, lijkt de Grote Overstap nu echt te zijn begonnen. Het past in een lijn van toenemend ongemak en wantrouwen die je ook bij andere big-tech-diensten ziet. Het maakt dat mensen de overstap nu wel willen maken.

Naar welke toekomst kan het verandersignaal van de big tech detox wijzen? Volgens Signal-baas Meredith Whittaker (in een artikel op De Correspondent) is dat een toekomst waarin een “ecosysteem van alternatieven” kan ontstaan. Alternatieven voor het verdienmodel van het verzamelen en verkopen van data waar de techindustrie nu in vastzit. Daar is wel kapitaal en politieke wil voor nodig. Maar de toekomst kan anders worden. Wanneer de mensen het willen.