‘Bonjour, je suis la Meuse. Wil je mij iets vragen?’ Zo zou een gesprek met de Maas kunnen beginnen. Als je nu bent afgehaakt, is dat heel begrijpelijk. Maar lees toch nog even door. Want we stappen een nieuw tijdperk in. Het wordt namelijk mogelijk om met niet-menselijke entiteiten te communiceren. Hoe? Door data en AI. En dat kan nieuwe werelden openen.

Soms hoor je iemand tegen een hond praten alsof het een mens is. Zo van: ‘Braaf Sammy, wil je een koekje?’ Helaas is die communicatie nu nog eenzijdig. Sammy zegt niks terug, maar blaft hooguit. De interpretatie van de blaf is aan het baasje. Maar er wordt gewerkt aan betere opties. Een soort Google Translate hond-mens. Dat gebeurde al, maar komt nu in een stroomversnelling omdat AI veel meer en nauwkeuriger dierengeluiden kan analyseren. Bovendien is het mogelijk om ook voor mensen niet hoorbare dierengeluiden op te pikken en te analyseren. Volgens wetenschapper Karen Bakker zijn we dan ook ‘on the edge of a revolution in how we interact with the world around us’.

Die interactie gaat inmiddels al verder dan communicatie met dieren. Wat dacht je bijvoorbeeld van praten met boeken? Handig voor een korte samenvatting of uitleg over een specifiek begrip of personage. Maar je kunt ook communiceren met dode mensen. Altijd al iets aan Van Gogh willen vragen? Nu is je kans! En ook de natuur om ons heen krijgt steeds meer een stem. Zo werkt Milan Meyberg aan een mogelijkheid om met de Maas te praten. (Welke taal spreekt de Maas eigenlijk? Frans, Nederlands, Maastrichts, Venloos? Of een mix van alle talen en dialecten in het stroomgebied?) Allemaal op basis van data en AI. Je praat in deze gevallen natuurlijk niet echt met die entiteiten. Maar de interactie met de data (het boek, literatuur over Van Gogh, internetbronnen, rapporten, meetgegevens van de Maas) geeft je wel de mogelijkheid om je in hun perspectief te verplaatsen. En om laagdrempelig informatie te krijgen die eerst niet of moeilijk toegankelijk was. In die zin opent het dus nieuwe perspectieven.

Laten we de blik eens op de toekomst richten met dit verandersignaal van de pratende Maas. Volgens Yann Lecun, chief AI scientist van Meta, zal in de toekomst elke interactie met de digitale wereld via een AI-systeem lopen. En doordat alles in onze omgeving in een digitale kopie – een digital twin – is omgezet (gebeurt nu al), zul je dus ook met alles kunnen communiceren: met je thermostaat, fiets, auto, met bushokjes, bomen en ook rivieren. Alles levert constant data, is gedigitaliseerd en via AI-assistenten in je eigen taal benaderbaar. Maar willen mensen wel praten met een boek, boom of rivier? Die vraag zal in de toekomst waarschijnlijk in dezelfde categorie vallen als de vraag: ‘waar heb je zo’n mobiele telefoon nou helemaal voor nodig?’ (Blijft een leuk filmpje uit 1998.)